Adres: 64 Ada Kamelya 2-3 D:1-2-4 Ataşehir - İstanbul - Türkiye T: +90 216 456 02 56 F: +90 216 455 26 49 E: info@ortodontist.com
Süt dişleri 6. aydan itibaren sürmeye başlar. Çocuk 2,5 yaşına geldiğinde sürme tamamlanmış olur. Ancak genetik faktörler sebebiyle daha geç veya erken sürmeleri de söz konusu olabilir. Diş Çıkarma Belirtileri: Dişetlerinde kızarıklık ,kaşıntı, şişme, tükrük akışında artış, sert cisimleri ısırma isteği , iştahsızlık, huzursuzluk olarak görülebilir. Yapılması gereken bebeğe ilgi, şefkat göstererek; bebeğin dişetlerini soğuk bir bezle temizlemek. Bebeğe, soğuk diş kaşıyıcıları vermek, diş hekimi kontrolünde ağrı kesici jeller kullanılabilir. Süt dişlerinin yerine yenisi gelecek düşüncesiyle bakımının ihmal edilmesi büyük bir hatadır. Süt dişlerinin çocuğun düzgün beslenmesi, konuşmanın düzgün gelişmesi , çocuğun psikolojisi, kendisine güven ve saygısı yerine gelecek daimi diş için yer tutucu ve rehber görevi görmesi nedenlerinden dolayı temizlenmesi çok önemlidir. Bebeğin ağzında ilk süt dişleri çıkmaya başladığında; anne temiz bir tülbent veya gazlı bez yardımıyla beslenme sonrası dişleri temizlemelidir. 1,5 - 2 yaşlarına geldiğinde küçük bir fırça yardımıyla ebeveyn kontrolünde çocuğa diş fırçalama alışkanlığı kazandırılmalıdır. Bebeklerin dişlerinde 'biberon çürüğü' dediğimiz kahverengi lekelenmeler görülebilir. Gece biberonla uyuyan bebeklerde sık karşılaşılır. Biberon Çürüğü ve Parmak Emme: Bebeğin biberonla uyuma alışkanlığı önlenmeli bebek beslendikten sonra su içirilmeli biberondaki süte şeker, bal, pekmez ilave edilmemelidir. Parmak emme doğuştan kazanılmış bir reflekstir. Parmak emme, yalancı emzik kullanma alışkanlıkları 2 - 2,5 yaşına kadar sürebilir. Ancak bu yaştan sonra süren parmak emme alışkanlığı ortodontik problemlere sebep olur. Parmak emme alışkanlığı en geç 4,5 yaşında bıraktırılmalıdır. Çocuklarda ağız bakımı ve önemi Çocuklar, ağız bakımına yetişkinler kadar dikkat edemezler. Çocuğun el becerisi, merakı ve ebeveynin tutumu, diş fırçalama alışkanlığını belirler. Sıklıkla yapılan bir hata, emzik ya da biberonu şeker, bal gibi gıdalara batırarak çocuklara verilmesi ve uyku aralarında çocukların şekerli süt, meyve suyu gibi gıdalara alıştırılmalarıdır. Bu şekilde bir beslenme ile dişler, çürümeye yatkın hale gelir. Süt dişleri normal dişlere oranla daha çok organik madde içerirler, bu nedenle çürümeye daha yatkınlardır, daha kolay ve hızlı çürürler. Çocuklar, çürüğün erken döneminde görülebilen soğuk-sıcak hassasiyeti ve sızlama gibi sinyalleri algılayıp, değerlendiremez. Aniden başlayan ağrı ile diş hekimine müracaat edilmesi gerekir ki, diş hekimleri için tercih edilen bir tanışma biçimi değildir. Düzenli kontroller, erken teşhis ve tedavi için hem önemli, hem de gereklidir. Bebeklerde Beslenme Şekilleri: Bebeklerin, en azından ilk dört ay anne sütü ile beslenmeleri ağız çevresindeki yumuşak doku ve kas fonksiyonlarının normal gelişimini sağlayacaktır. Anne sütünün yetersiz olduğu durumlarda fizyolojik başlıklı (damaklı, kesik uçlu) biberon kullanımı gerekir. Bebekler 1 yaşından itibaren bardak ve kaşıkla beslenmeye alıştırılmalıdır. Biberonla beslenme en fazla 2 yaşına kadar devam edebilir. Parmak emme yalancı emzik kullanma gibi alışkanlıklara 2 - 2,5 yaşına kadar izin verilebilir. Eğer parmak emme alışkanlığı mevcutsa, bunun sebebi araştırılarak 3 - 6 yaş arasında bu alışkanlık mutlaka giderilmelidir. Solunum problemleri, çene gelişmesi üzerine olumsuz etki eder. Burundan değil de, sadece ağızdan soluma durumu mevcutsa (bu durum uykuda daha iyi anlaşılır) muhakkak kulak burun boğaz uzmanına danışılmalıdır. Çocuklarda Diş Fırçalama Ne Zaman Başlamalıdır? Bebek 6 - 8 aylıkken, (yani ilk dişler ağızda göründüğünde) temizleme işlemi başlamalıdır. Sabah kahvaltısı sonrası ve gece yatmadan önce dişleri (en azından çiğneme yüzeylerini) temiz bir tülbent ya da gazlı bezi ıslatarak silmek, temizlemek yerinde olur. Diş fırçası kullanımına ise çocuğun arka dişlerinin çıkmasından sonra başlanır. Çocuklarda Hangi Diş Macunu Ne Kadar Kullanılmalıdır? Fluorürlü çocuk diş macunu kullanılmalı, mercimek büyüklüğünde macun, fırçalama için yeterli olacaktır. Macunu yutulmamalı, tükürülmelidir. Bebeğimin Dişleri Sürer Sürmez Çürüdü. Nedeni Ne Olabilir? Bebeklerde bazen dişlerin üzerinde sürer sürmez kahverengi lekeler oluştuğu ya da bu dişlerin kırılıp döküldüğü gözlenir. Aslında bu lekeler diş çürükleridir ve dişler de çürük nedeniyle kırılır. Bu kadar erken dönemde çürük oluşmasının nedeni de biberon çürüğü adı verilen çürüklerdir. Bebek beslenmesinde en önemli besin olan anne sütü ya da inek sütü doğal olarak şeker içerir. Gece yatmadan önce ya da uyku sırasında bebek anne sütü ya da biberon emerse süt ağızda birikerek, mikropların dişleri çürütmesi için elverişli bir ortam oluşturur. Bu nedenle özellikle gece beslenmesi sonrası, dişlerin temizliğine özen gösterilmelidir. Bebeğinizin gece ağzında biberonla uyuma alışkanlığını önleyin. Beslendikten sonra uyutmaya çalışın. Biberondaki süte şeker, bal pekmez gibi tatlandırıcılar ilave etmeyin. Bebek beslendikten sonra mutlaka su içirin. İlk dişlerin sürmeye başlamasıyla gece ve sabah beslenmeleri sonrası temiz, ıslak bir tülbent ile dişlerini silerek temizleyin. Biberon Çürüğünün Önemli Midir? Biberon çürüğü görülen dişler tedavi edilmezse ağrı yapar ve iltihaplanır. İltihaplı ya da ağrıyan dişler bebeğin huzursuz eder ve beslenme düzenini bozar. İltihap alttan gelecek kalıcı dişler de etkileyebilir. Koruyucu Uygulamalar: Süt diş dizisi tamamlandığında ağızda 8 kesici, 4 köpek ve 8 azı dişinden oluşan 20 süt dişi vardır. 6 yaşında süt dişlerinin arkasında daimi 1. büyük azı dişleri çıkmaya başlar. '6 yaş dişi' dediğimiz bu dişler üstlerinde düşecek süt dişi olmadığı ve geride kaldıklarından dolayı çocuk ve ebeveyn tarafından fark edilmezler ve yeterince temizlenemediklerinden dolayı çürümeye yatkındırlar. Bu dişlerin üzerinde bulunan girinti ve çıkıntılar, diş hekimi tarafından 'fissür sealent' uygulanarak örtülür ve çürük yapıcı etkenlerin dişin üzerine yapışması engellenir. Ayrıca topikal flor uygulamasıyla dişler çürüğe karşı dirençli hale getirilir. Süt Dişleri Arasındaki Boşluklar Normal Midir? Süt dişlerinin aralarının açık olması normaldir. Altlarından gelecek olan daimi dişler, süt dişlerinden daha geniştir. Bu boşluklar fizyolojik bir rezerv oluşturur. Süt dişleri yerlerine gelecek daimi dişlere yer sağlayıp, daimi dişlerin sürmelerine rehberlik eder. Süt dişlerinin erken dönemdeki kayıpları: Süt dişinin erken kaybı, doğal yer tutuculuk görevini de ortadan kaldırır. Bu neden ile erken diş kayıplarını önlemek için süt dişlerindeki çürüklerin, mutlaka tedavi edilmesi ve değişmesi gereken döneme kadar ağızda tutulmaya çalışılmalıdır. Süt dişlerinin zamanından önce kaybı ile alttan gelen daimi dişe rehberlik edemez ve yer darlığı oluşabilir. Çekilen dişin oluşturduğu boşluğu korumak için, yer tutucu yapılır. Süt dişlerindeki çürükler tedavi edilmeli, "nasıl olsa yerine yenileri gelecek" yanılgısına düşülmemelidir. Acil Durumlar Diş Ağrısı: Ağrıyan dişin çevresini temizleyin. Ilık tuzlu su ile gargara yaptırın ve eğer varsa sıkışmış yiyecek artıklarını diş ipi ile temizleyin. Asla dişin üzerine aspirin ya da benzeri ilaçlar koymayın. Çocuğunuza daha önce de denemiş olduğunuz bir ağrı kesici verin ve en kısa sürede bir diş hekimine götürün. Çocuklarda Diş Yaralanmaları: Çocuklarda dişlerin zarar gördüğü kazalarda zaman kaybetmeden müdahalede bulunulmalıdır. Çocuklardaki diş yaralanmaları, bazen kalıcı dişin tamamıyla yuvasından ayrılmasına sebep olabilir. Bu durumda çıkan diş ile birlikte acilen diş hekiminize gitmelisiniz. Bu esnada diş, bir bardak sütün içinde, eğer süt mevcut değilse, temiz bir su içinde muhafaza edilmelidir. Isırılmış Dudak, Dil ya da Yanak: Yaralı bölgeye buz koyun. Eğer kanama varsa, temiz bir gazlı bez ile hafifçe basınç uygulayın. Kanama 15 dakika içinde durmazsa diş hekiminize başvurun. Diş Tümüyle Çıkmışsa: Dişi bulun. Köküne mümkün olduğunca dokunmadan alın. Diş hekimine gidene kadar dişi saklamak için en ideal ortam süttür. Temiz bir kapta sütün içinde koruyarak en kısa sürede diş hekiminize gidin. Süt veya Sürekli Dişlere Travma: Hiç zaman kaybetmeden diş hekiminiz ile temasa geçin. Travmalardan sonra her kaybedilen saat oluşan hasarı büyütmektedir. Diş hekiminize ulaşana kadar yarayı ılık su ile temizleyin. O bölgeye soğuk kompres uygulayın. Varsa kırık diş parçalarını saklayın. KAYNAKLAR: 1. Prof. Dr. Altan Gülhan Pedodonti Kitabı (ISBN:975-404-362.0) 1994 2. Stephen J. Moss, DDS Çürüksüz Büyümek (ISBN:975-92608-0-8) Çeviren: Prof. Dr. Funda Çalışkan Yanıkoğlu 2002 Quintessence Yayıncılık